مي فرمايد: ((ان ّاللّه جعل الذّكر جلاء للقلوب تسمع به بعدالوقره و تبصر به بعد العشوه)) خداوند ذكر و يادش را صيقل روحها قرار داد تا گوشهاي سنگين با ياد خدا شنوا و چشم هاي بسته با ياد او بينا شوند.

آنگاه حضرت در مورد بركات نماز مي فرمايد:.

((قد حفّت بهم الملائكه و نزّلت عليهم السّكينه و فتحت لهم ابواب السّماء و اعدّت لهم مقاعد الكرامات )) فرشتگان آنان را در بر مي گيرند و آرامش بر آنان نازل مي شود، درهاي آسمان بر آنان گشوده و جايگاه خوبي برايشان آماده مي شود.

در خطبه اي ديگر مي فرمايد:.

((و انّها لتحت ّالذّذنوب حت ّ الورق و تطلقها اطلاق الرّبق )) نماز گناهان را مثل برگ درختان مي ريزد و گردن انسان را از ريسمان گناه آزاد مي كند.

آنگاه در ادامه ، تشبيهي جالب از پيامبر اكرم (ص ) نقل مي فرمايد كه : نماز همچون جوي آبي است كه انسان روزي پنج مرتبه خود را در آن شستشو دهد، آيا ديگر آلودگي باقي مي ماند
.? در خطبه ى 196 گوشه هايي از مفاسد اخلاقي همچون كبر و سركشي و ظلم را برمي شمرد و سپس مي فرمايد: درماين اين مفاسد نماز و روزه و زكات است . آنگاه در مورد آثار نماز مي فرمايد:.

((تسكينا لا طرافهم ، تخشيعا لا بصارهم ، تذليلا لنفوسهم ، تخفيضا لقلوبهم ، ازاله للخيلاء عنهم ان او حشتهم الوحشه آنسهم ذكرك )) نماز به همه ى وجود انسان آرامش مي بخشد، چشمها را خاشع و خاضع مي گرداند، نفس سركش را رام ، دلها را نرم و تكبر و بزرگ منشي را محو مي كند. به هنگام وحشت و اضطراب و تنهايي ، ياد تو موجب انس و الفت آنها مي شود.

البتّه روشن است كه همه ى مردم چنين بهره هايي را از نماز ندارند، بلكه تنها گروهي هستند كه شيفته ى نماز و ياد خدا هستند و آن را با تمام دنيا عوض نمي كنند.

آثار و بركات عبوديّت و بندگي

احساس غرور و افتخار

امام زين العابدين (ع) در مناجات خود مي گويد: ((الهي كفي بي عزّا ان اكون لك عبدا)) همين افتخار مرا بس كه بنده ى تو باشم .

چه افتخاري از اين بالاتر كه انسان با خالق خود سخن بگويد و او كلام انسان را بشنود و بپذيرد
.! در اين دنياي ناچيز، اگر مخاطب انسان شخصي بزرگ و دانشمند باشد، انسان به وجود او افتخار و از مصاحبت با او احساس غرور مي كند و از اينكه زماني شاگرد فلان استاد بوده است بر خود مي بالد.

عبادت و ولايت

عبادت زماني ارزش دارد كه سطحي نباشد، بلكه همراه با شناخت رهبر آسماني و ولايت او و همراه با خشوع و آداب مخصوص خود باشد.

حضرت علي عليه السلاّم گرفتار يك عدّه نماز خوان خشك مقدس بود كه در تاريخ بنام مارقين و خوارج معروفند. كساني كه پيشاني آنها بخاطر سجده هاي طولاني و مكرّر پينه بسته بود، امّا در برابر علي (ع) قيام كردند و بر او شمشير كشيدند.

در روايات مي خوانيم كه وقتي امام زمان (ع) ظهور كنند گروهي از مساجد عليه آن حضرت حركت خواهند كرد.

گمان نكنيد آنها كه براي كشتن امام حسين به كربلا آمده بودند همه تارك الصلوه بودند، بلكه نماز جماعت مي خواندند! و خود يزيد و معاويه پيشنماز بودند

.! آري عبادتي كه همراه با جهالت باشد، كشتن عابدترين مردم را در محراب عبادت ، بزرگ ترين عبادت مي داند و با قصد قربت براي كشتن علي (ع) مي رود

.! نه فقط نماز كه ساير عبادات نيز بايد همراه با معرفت رهبر حق و اطاعت از او باشد، لذا در روايات آمده كه خداوند حج را واجب كرد تا مردم دور خانه ى او جمع شوند و در اين مركز اجتماع با امامان معصوم ارتباط برقرار كنند. اما امروزه ميليون ها نفر گرد كعبه مي گردند، و به خاطر نداشتن رهبر آسماني از هم گسيخته اند و با داشتن مركز وحدت و اهرمهاي اقتصادي از عدّه اي يهودي توسري مي خورند

.! آري اسلام مجموعه اي است كه تجزيه بردار نيست . نماز بدون پذيرفتن ولايت قبول نيست ، نماز بدون پرداخت زكوه قبول نيست چنانكه انفاق بدون نماز نيز پذيرفته نيست .
دستورات اسلام مثل اعضاي بدن است كه هيچيك جاي ديگري را نمي گيرد، نه چشم كار گوش را مي كند و نه گوش كار دست را. در اسلام نيز خواندن نماز جاي زكوه را نمي گيرد، چنانكه هيچيك از اين دو جاي جهاد و مبارزه در راه خدا را پر نمي كنند. بلكه مجموعه ى اينها اسلام است .

نماز و رهبري

اگر نماز توسط رهبران الهي اقامه شود بساط ظلم و طاغوت را برهم مي زند. نماز عيد امام رضا(ع) آنچنان با هيبت و عظمت آغاز شد كه حكومت ظالم بر خود لرزيد و فهميد كه اگر اين نماز به پايان برسد حكومت بني عبّاس نيز به پايان خواهد رسيد. لذا مأمون دستور داد كه امام را از وسط راه بازگرداندند.

دليل آنكه نمازهاي امروز مسلمين اثري ندارد آنست كه به قسمتي از قرآن عمل شد و قسمتي فراموش شد. زيرا قرآن مي فرمايد:.

(واقيمواالصّلوه وآتوا الزّكاه و اطيعوا الرّسول ).

نماز به پاي داريد و زكات دهيد و از رسول خدا اطاعت كنيد.

امّا امروز بعضي نماز مي خوانند و زكات نمي دهند و بعضي اهل نماز و زكات هستند، ولي ولايت كفار را پذيرفته اند. به عبارت ديگر ايمان به خدا دارند، اما كفر به طاغوت ندارند و اين ايمان ناقص است . در حالي كه خداوند مي فرمايد:.

(فمن يكفر بالطّاغوت و يؤمن باللّه فقداستمسك بالعروه الوثقي )

هركس به طاغوت كفر ورزد و به خدا ايمان آورد به ريسمان محكم الهي چنگ زده است .

نماز و قرآن

در مواردي قرآن و نماز در كنار هم آمده اند، مانند: (يتلون كتاب اللّه و اقاموا الصّلوه)

 قرآن تلاوت مي كنند و نماز به پاي مي دارند.

و يا در جاي ديگر مي فرمايد: (يمسّكون بالكتاب و اقاموا الصّلوه)

به قرآن تمسّك مي جويند و نماز به پاي مي دارند.

گاهي براي نماز و قرآن ، يك صفت آورده شده ، چنانكه كلمه ى ذكر هم به قرآن گفته شده است : (انّا نحن نزّلنا الذّكر) ما ذكر را نازل كرديم . و هم فلسفه ى نماز شمرده شده است : (اقم الصّلوه لذكري ) نماز را بخاطر ياد من به پاي دار.

جالب آنكه گاهي بجاي كلمه ى نماز كلمه ى قرآن آمده است ، مانند آيه ى (ان ّ قرآن الفجر كان مشهودا) كه گفته اند مراد از قرآن الفجر، نماز صبح است .

بگذريم كه خواندن قرآن بصورت حمد و سوره ، يكي از واجبات نماز است و بحث نماز در اكثر سوره هاي قرآن ، هم در بزرگ ترين سوره (بقره ) و هم در كوچك ترين سوره ها (كوثر) آمده است .نماز و قصاص !

نه تنها در اسلام ، بلكه در همه ى اديان الهي قانون قصاص مطرح است كه طبق آن كيفر كسيكه گوش قطع كند آنست كه گوشش بريده شود و كيفر كسي كه دندان بشكند آنست كه دندانش شكسته شود تا عدالت اجرا شود. يكي از موارد قصاص آنست كه دست دزد بايد قطع شود، ولي فقط چهار انگشت او، و كف دست باقي مي ماند. زيرا قرآن مي گويد: (و ان ّ المساجد للّه ) محل ّل سجده براي خداست .

چون انسان هنگام سجده بايد كف دست خود را بر زمين گذارد لذا در كيفر سارق بايد به مسأله نماز و سجده توجه داشت و كف دست او را قطع نكرد تا حق ّ عبادت حتي براي سارق هم محفوظ بماند.!

درجات عبادت

اگر از كودك سؤال كنيم پدر و مادرت را براي چه دوست داري ? مي گويد: بخاطر خريد شيريني و لباس و كفش !امّما اگر از يك جوان سؤال كنيد چرا آنها را دوست داري ، مي گويد: والدين نشانه ى هويت و شخصيت من و مربّي و دلسوز من هستند.

اگر رشد فرزند بيشتر شود، انس با والدين براي او لذّت بخش تر است و ديگر به فكر كفش و كلاه نيست و چه بسا فرزنداني كه خدمت به والدين را وسيله ى قرب و كمال خودشان مي دانند و بالاتر از ماديات فكر مي كنند.

پرستش و عبادت خدا نيز اينچنين است و هركس به دليلي خدا را عبادت مي كند. عبادت مراحلي دارد:.
گام اوّل : گروهي خدا را بخاطر نعمتهايش عبادت مي كنند تا شكر او را بجاي آورند. چنانكه قرآن نيز خطاب به عموم مردم مي فرمايد:.

(فليعبدوا رب ّ هذا البيت الّذي اطعمهم من جوع و آمنهم من خوف ).

پس پروردگار اين خانه را پرستش كنند كه آنان را از گرسنگي و ناامني نجات داد.

گام اوّل عبادت كه ما نامش را عبادت شكر مي گذاريم ، درست مانند علاقه ى كودكي است كه والدينش را بخاطر خريد كيف و كفش و شيريني دوست دارد

.! گام دوّم : در اين مرحله ، انسان به خاطر آثار و بركات عبادت ، خدا را پرستش مي كند و توجه به آثار روحي و معنوي نماز دارد چنانكه قرآن مي فرمايد: (ان ّالصّصلوه تنهي عن الفحشاء والمنكر) همانا نماز انسان را از بدي ها و منكرات بازمي دارد.

اين مرحله از عبادت را كه ما عبادت رشد مي ناميم ، به مانند علاقه ى جواني است كه پدر و مادر را بخاطر آنكه معلّم و مربّي او بوده اند و او را از انحرافات و خطرات حفظ كرده اند احترام مي كند.

گام سوم : كه بالاتر از مراحل قبلي است آنجاست كه خداوند به حضرت موسي مي فرمايد: (اقم الصّلوه لذكري  نماز را بخاطر ياد من بجاي آر

نمازهاي مشكل گشا

اسلام سفارش مي كند هرگاه حاجت يا مشكلي داشتيد، با خواندن نمازهايي مخصوص حل ّ مشكل خود را از خدا بخواهيد، كه مناسب است در اينجا يك نمونه از آن نمازها را بياوريم .

نماز جعفر طيّار

جعفر طيّار برادر حضرت علي (ع) است كه در هجرت به حبشه توانست با استدلال و رفتار مناسب خود دل نجاشي و عدّه ى كثيري را به اسلام جذب كند و مؤسّس اسلام در قارّه ى آفريقا شود.

او در جنگ موته دو دستش را در راه خدا داد و خداوند بجاي آن دو بال در بهشت به او داد و لذا به جعفر طيّار مشهور شد.

هنگامي كه جعفر از حبشه بازگشت ، پيامبر(ص ) به او فرمود: آيا مي خواهي هديه ى با ارزشي به تو عطا كنم ? مردم گمان كردند كه حضرت مي خواهد طلا يا نقره اي به او بدهد و لذا هجوم آوردند تا هديه ى پيامبر را ببينند. اما پيامبر فرمود: نمازي به تو هديه مي كنم كه اگر هر روز آنرا انجام دهي ، از دنيا و آنچه در دنياست براي تو بهتر باشد و اگر هر روز يا هر جمعه يا هر ماه يا هر سال بجاي آوري ، خداوند گناهان بين دو نمازت را (گرچه يكسال باشد) بيامرزد.
اين نماز به سندهاي معتبر از شيعه و سنّي نقل شده است و نام اكسير اعظم و كبريت احمر به خود گرفته است .

امام صادق (ع) مي فرمايد: هرگاه مشكل يا حاجتي داشتيد پس از خواندن نماز جعفر دعا كنيد كه انشاءاللّه مستجاب مي شود. نحوه ى اين نماز در اوايل مفاتيح در اعمال روز جمعه پس از ذكر نمازهاي امامان معصوم آمده است .

البتّه اين نماز يكي از دهها نماز مستحبي است كه براي رفع مشكلات وارد شده است . اخيرا كتابي تحت عنوان نمازهاي مستحبي تأليف شده كه حدود سيصدوپنجاه نماز مستحبي را با اسم و رسم آورده است و اين خود از اهميت نماز است كه اينهمه تنوّع دارد و بهر مناسبتي نمازي وارد شده است .

قداست نماز

قداست نماز به قدري است كه زمان اجراي بعضي مراسم مانند قسم و اداي شهادت ، بعد از نماز قرار داده شده است .

قرآن در سوره مائده آيه 106 مي فرمايد: هرگاه كسي در سفر دچار بيماري شد و در آستانه ى مرگ قرار گرفت ، دو نفر مسلمان و يا غير مسلمان را بر وصيّت خود گواه گيرد، لكن مراسم اداي شهادت بايد پس از نماز باشد، يعني آن دو نفر پس از اداي نماز حاضر شده و با قسم خوردن شهادت دهند كه فلان مسلمان در مسافرت چه وصيت كرده است .

امروزه مرسوم است كه مراسم قسم را در حضور قرآن و با دست گذاردن بر قرآن انجام مي دهند، امّا خود قرآن در اين مورد مي فرمايد: مراسم قسم پس از انجام نماز باشد.!

جامعيّت نماز

خداوند، هم در آفرينش تكويني و هم در دستورات تشريعي عالي ترين و كامل ترين برنامه ها را بكار برده است . مثلا در آفرينش شير مادر تمام ويتامين هايي را كه نوزاد نياز دارد در شير مادر جمع كرده است .

اگر به آفرينش انسان نگاه كنيم مي بينيم آنچه در طبيعت وجود دارد در وجود انسان نيز قرار داده شده است .

اگر در طبيعت صداي رعد است ، در انسان فرياد است .

اگر در طبيعت گياه و نبات است ، در انسان رويش مو است .

اگر در طبيعت رودخانه است ، در انسان رگهاي ريز و درشت است .