ملامين يك ماده آلي با پايه شيميايي است كه به صورت كريستالهاي سفيد غني
از نيتروژن يافت ميشود. ملامين معمولاً در پلاستيكها، چسبها، وايت بردها
و... استفاده ميشود. گزارشها در خصوص آلودگي و مسموميت با ملامين حاكي
از آن است كه در چين بيش از54000 نفر از نوزادان و كودكان تحت درمان
آلودگي محصولات لبني به ملامين قرار گرفتهاند. علت بيماري نيز سنگ كليه
گزارش شده است. همچنين مرگ سه كودك نيز تاييد شد. سازمان بهداشت جهاني، در
25 سپتامبر (4 مهرماه) راهنمايي را در خصوص سمزدايي و ارزيابي خطر
ملامين در مواد غذايي انتشار داد.
در كشور چين، نظر به افزودن آب به شير خام به عنوان تقلب و افزايش حجم شير،
كاهش درصد پروتئين در شير و محصولات پودري (خصوصا شير خشك و غذاي كودك)
به طور مشخص ديده ميشد. با توجه به اندازه گيري ميزان نيتروژن در شير خشك
به عنوان تعيين درصد پروتئين آن با افزودن اين ماده كاهش غلظت نيتروژن به
طرز محسوسي جبران ميشود. سازمانهاي FAO و WHO (كدكس بين الملل) وجود
ملامين در هر نوع غذا را مجاز نميدانند. (فدراسيون بينالمللي شير نيز
ضمن مجاز ندانستن اين ماده، از گروههاي كاري خود خواسته است كه هر چه
سريعتر نسبت به تعيين روش استاندارد اندازهگيري اين ماده در شير و
فرآوردهها اقدام نمايند.)
در سال 2007، ملامين از گلوتن گندم و پروتئينهاي تغليظ شده برنج صادر شده
از چين به امريكا جدا شده است. اين مواد در توليد غذاي دامهاي كوچك (سگ و
گربه) مورد استفاده قرار گرفته و سبب بروز مرگ و مير بالا در اين حيوانات
شده است. اخيراً آلودگي ناشي از ملامين در تعداد مختلفي از محصولات از
قبيل پودر شير خشك نوزاد و يك نوع دسر ماست منجمد و در نوشيدني قهوه در
بستهبندي قوطي ديده شده است كه به احتمال بالا در توليد اين محصولات از
شير آلوده به ملامين استفاده شده است. تاكنون اثرات مضر و زيان آور مربوط
به ملامين بر روي انسان بطور مستقيم مورد مطالعه قرار نگرفته است وليكن با
توجه به مطالعات صورت گرفته بر روي حيوانات ميتوان اثرات بر روي انسان را
نيز مورد پيشبيني قرار داد. در مطالعات و آزمايشات به عمل آمده بر روي
حيوانات مشخص شده است ملامين به تنهايي موجب ايجاد سنگ مثانه در آنها شده
است؛ به خصوص در تركيب با اسيد سيانوريك موجب بروز اين پديده ميگردد.با
توجه به شكل ساختماني كريستالي، ملامين ميتواند موجب شكلگيري سنگ كليه در
حيوانات شود. اين كريستالهاي كوچك توانايي انسداد توبولهاي كوچك در
كليهها را داشته و موجب توقف توليد ادرار ميشود و همچنين موجب نقص
عملكردي كليهها و نهايتاً موجب مرگ در برخي موارد ميشود. ملامين تحت
شرايط خاصي اثرات سرطانيزايي در حيوانات نيز داشته است. وليكن درخصوص
اثرات سرطان زايي در انسان مدارك و مستندات كافي در دسترس نيست. در انسان،
علائم و نشانههاي مسموميت با ملامين عبارتند از تحريكپذيري، وجود خون در
ادرار، كمادراري يا بيادراري، علائم عفونت در كليهها و فشار خون بالا.
روشهاي درماني متفاوتي را بر اساس شدت اثرات بر كليهها ميتوان مورد
پيگيري قرار داد كه شامل اصلاح و تنظيم اختلالات اسيدي و بازي و
الكتروليتي، دياليز و همودياليز و جراحي و استخراج سنگهاي كليه است. در
حال حاضر،FDA روش آزموني را براي شناسايي اين ماده در مواد غذايي ارائه
داده است. در اين روش از دستگاه Melamine Analyzer استفاده ميشود. اين روش
قادر به شناسايي ملامين در گلوتن گندم، گلوتن ذرت، پروتئين سويا و
پروتئين برنج است. همچنين سرويس بازرسي و ايمني غذا در امريكا (FSIS) روش
ديگري را براي شناسايي اين ماده در بافتهاي حيواني (گوشت قرمز، مرغ و تخم
مرغ) ارائه كرده است.
كميته كيفيت، شهريار دبيريان